معبد, آناهیتا, ساختمان, ستونها
معبد عظیم آناهیتا، شاهکاری از معماری کهن است که بر فراز صخرهای بلند و مشرف به دشتهای وسیع بنا شده است. این بنا نه تنها یک سازه سنگی، بلکه کالبدی فیزیکی برای حضور ایزدبانوی آبها بر روی زمین محسوب میشود. ستونهای سنگی معبد، که ارتفاع هر یک به بیش از بیست گز میرسد، با سرستونهایی به شکل گاوهای دوسر و نیلوفرهای آبی تزیین شدهاند. سنگهای به کار رفته در بنا از نوع مرمر سپید و سنگهای آهکی سخت هستند که با دقت و ظرافتی بینظیر صیقل داده شدهاند، به گونهای که در شبهای مهتابی، گویی کل معبد از خود نوری ملایم ساطع میکند. دیوارهای معبد با کتیبههایی به خط میخی و نقوش برجستهای از ایزدان و فرشتگان پوشیده شده است که داستان آفرینش جهان و پیروزی نور بر تاریکی را روایت میکنند. در کف تالار اصلی، کانالهای باریکی حفر شده است که آب زلال چشمههای کوهستان را به داخل هدایت کرده و پس از گردش در اطراف آتشدان مرکزی، به استخر بزرگ انتهای تالار میریزد. این سیستم مهندسی پیچیده، صدای آرامبخش جریان آب را در تمام فضای معبد طنینانداز میکند، صدایی که گفته میشود ضربآهنگ قلب زمین است. فضای داخلی معبد همیشه آکنده از مه رقیقی است که از برخورد آب سرد با هوای گرم آتشدان به وجود میآید، و این مه، حسی از میانجهان بودن را به زائران منتقل میکند. هر سنگ این معبد با دعاهای هزارساله متبرک شده و گفته میشود که در پیریزی آن، از خاکسترهای مقدس آتشکدههای کهن استفاده شده است تا پیوند میان زمین و آسمان ناگسستنی باقی بماند. زائرانی که وارد این مکان میشوند، باید با پای برهنه بر سنگهای سرد قدم بگذارند تا اتصال مستقیم با انرژی خاک و آب را حس کنند. معبد آناهیتا تنها یک پرستشگاه نیست، بلکه رصدخانهای برای پایش حرکت ستارگان و کتابخانهای برای حفظ دانشهای فراموش شده گیاهپزشکی و کیمیاگری است که تحت نظارت آتوسا اداره میشود.