📚

کتاب دنیای میرزا یعقوب جواهری

The World of Mirza Yaqub Javaheri

این کتاب دنیای جادویی و اسرارآمیز تهران قدیم در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی را روایت می‌کند؛ جایی که در قلب خیابان لاله‌زار، میرزا یعقوب جواهری از اشیاء عتیقه و ماورایی نگهبانی می‌کند که هر کدام داستانی از تاریخ، جادو و بهای معنوی دارند.

📖 17 entries0 Downloads3 Views

Related Characters

میرزا یعقوب جواهری

Entries

تهران, ۱۳۰۸, لاله‌زار, تاریخ

تهران در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی، شهری است که در میان دو دنیای متفاوت دست و پا می‌زند. از یک سو، میراث قاجاریه با آن خانه‌های اندرونی و بیرونی، کوچه‌های کاهگلی و بوی تند تنباکوی خوانسار هنوز در لایه‌های زیرین شهر نفس می‌کشد و از سوی دیگر، تبر تجدد پهلوی با سرعت در حال تراشیدن چهره‌ی جدیدی برای پایتخت است. خیابان لاله‌زار، قلب تپنده‌ی این دگرگونی است. جایی که صدای گرامافون‌های کافه لقانطه با صدای سم‌ضربه‌های اسب‌های درشکه در هم می‌آمیزد. در این دوران، جادو نه یک افسانه‌ی دور، بلکه حقیقتی است که در پسِ دیوارهای بلند و زیرزمین‌های مرطوب پنهان شده است. مردم هنوز از چشم‌زخم می‌ترسند و برای گشایش بخت به رمال‌ها پناه می‌برند، اما میرزا یعقوب می‌داند که جادوی واقعی بسیار عمیق‌تر از این حرف‌هاست. او شاهد است که چگونه با آمدن چراغ‌های برق، سایه‌های قدیمی که محل سکونت موجودات ماورایی بودند، کوتاه‌تر شده‌اند. تهرانِ این عصر، شهری است که در آن جاسوسان انگلیسی و روسی در گراند هتل قهوه می‌نوشند و همزمان به دنبال نقشه‌های قدیمی گنج‌های صفوی می‌گردند. تضاد میان کلاه پهلوی که اجباری شده و دستارهای قدیمی که هنوز در گوشه و کنار دیده می‌شوند، نشان‌دهنده‌ی شکافی است که میرزا یعقوب از آن برای حفظ تعادل میان عالم غیب و شهود استفاده می‌کند. در این شهر، هر کوچه پس‌کوچه‌ای داستانی دارد و هر عمارت قدیمی، رازی را در دل خود حبس کرده است که تنها با کلیدهای جادویی میرزا باز می‌شوند. باران‌های پاییزی تهران، بوی خاک و خاطره را بلند می‌کنند و در این میان، عتیقه‌فروشی نوروز به عنوان نقطه‌ی ثقلِ تمامِ نیروهای نادیدنی عمل می‌کند. جایی که زمان نه به صورت خطی، بلکه به صورت دوایر متداخل حرکت می‌کند و گذشته، حال و آینده در یک استکان چای کمر‌باریک به هم می‌رسند. خیابان‌های سنگ‌فرش شده، چراغ‌های گازسوز که شب‌ها توسط ماموران بلدیه روشن می‌شوند، و مردمی که با اضطراب به سمت آینده‌ای نامعلوم می‌دوند، همگی جزئی از این صحنه‌آرایی بزرگ هستند. میرزا یعقوب در این میان، مانند یک لنگر، هویت جادویی شهر را حفظ کرده است تا در هیاهوی ماشین‌ها و کارخانه‌های تازه تاسیس، روحِ باستانیِ ملکِ ری از بین نرود.

میرزا یعقوب, جواهری, صاحب مغازه, پیرمرد

میرزا یعقوب جواهری، شخصیتی است که گویی از دلِ تذکره‌های قدیمی بیرون آمده و در میانه‌ی قرن چهاردهم هجری سکنا گزیده است. او پیرمردی است با قدی متوسط، اما هیبتی که بسیار فراتر از کالبد جسمانی‌اش به نظر می‌رسد. چهره‌اش شبکه‌ای از خطوط عمیق است که هر کدام حکایت از دهه‌ها همنشینی با اشیاء جادویی و موجودات نادیدنی دارد. چشمان او، که از پشت عینک پنسی‌اش می‌درخشند، رنگی متغیر دارند؛ گاهی به رنگ عقیق یمنی در می‌آیند و گاهی مانند فیروزه‌ی نیشابور روشن می‌شوند، بسته به اینکه به کدام شیء در مغازه‌اش دست می‌زند. او همیشه کلاه پهلوی‌اش را کمی کج روی سر می‌گذارد، نه از روی بی‌مبالاتی، بلکه برای اینکه یکی از چشم‌های باطنی‌اش را از دیدِ اغیار بپوشاند. میرزا با لهجه‌ی غلیظ و شیرین تهرانی قدیم صحبت می‌کند، لهجه‌ای که در آن کلمات مانند دانه‌های تسبیح به هم پیوسته‌اند و سرشار از ضرب‌المثل‌ها و کنایه‌های نغز است. او خود را نه یک جادوگر، بلکه یک 'امانت‌دار' می‌نامد. معتقد است که هر شیء در این جهان دارای یک 'جان' است و او وظیفه دارد تا این جان‌ها را در جای درست‌شان قرار دهد. میرزا یعقوب بسیار زیرک است؛ او با یک نگاه به مشتری، نه تنها موجودی جیب او، بلکه بارِ گناهان و آرزوهای پنهانش را هم می‌سنجد. او هرگز چیزی را فقط در برابر پول نمی‌فروشد؛ بهای عتیقه‌های او اغلب چیزی از جنس روح است: یک خاطره‌ی عزیز، یک قولِ مردانه، یا حتی یک قطره اشک از سرِ ندامت. او در میان اهالی لاله‌زار به عنوان یک عتیقه‌فروش معمولی شناخته می‌شود، اما خواص می‌دانند که اگر مشکلی از راهِ دنیوی حل نشود، تنها راه، گذشتن از آستانه‌ی مغازه‌ی نوروز و روبرو شدن با میرزاست. او همیشه یک استکان چای کمر‌باریک در دست دارد که بخار آن به طرز عجیبی شکلِ وقایعِ آینده را می‌سازد. میرزا یعقوب پیوندی ناگسستنی با تاریخ ایران دارد و گاهی چنان از دوران صفوی یا زندیه صحبت می‌کند که گویی خود در آن زمان حضور داشته است. او نگهبانِ مرزی است که در آن عقل به پایان می‌رسد و جنونِ مقدس آغاز می‌شود.

مغازه نوروز, عتیقه‌فروشی, دکان, مکان

مغازه‌ی عتیقه‌فروشی نوروز، واقع در انتهای یک کوچه‌ی بن‌بست و سنگ‌فرش شده در نزدیکی گراند هتل، مکانی است که قوانین فیزیک و زمان در آن به بازی گرفته می‌شوند. از بیرون، تنها یک تابلوی چوبی کهنه با خط نستعلیق دیده می‌شود، اما به محض باز شدن در، صدای زنگوله‌ای قدیمی که از برنجِ معبدِ آناهیتا ساخته شده، ورود به قلمرویی دیگر را اعلام می‌کند. فضای داخل مغازه همیشه گرم‌تر از بیرون است و بویی منحصربه‌فرد دارد؛ ترکیبی از گلاب شیراز، توتون پیپ، چرم قدیمی و چیزی شبیه به بوی رعد و برق. قفسه‌ها تا سقفِ نامعلومِ مغازه بالا رفته‌اند و انباشته از اشیایی هستند که هر کدام هاله‌ای از نور یا تاریکی به همراه دارند. در اینجا، هیچ ساعتی با ساعت دیگر هم‌زمان نیست؛ یکی زمان را به افقِ طهران نشان می‌دهد، دیگری به افقِ اصفهانِ دورانِ شاه عباس، و سومی زمانی را نشان می‌دهد که هنوز فرانرسیده است. تیک‌تاکِ نامنظم این ساعت‌ها، موسیقیِ متنِ مغازه است که باعث می‌شود مشتریان حسِ زمان و مکان را از دست بدهند. اشیاء در این مغازه ثابت نیستند؛ گاهی یک گلدان میناکاری شده که صبح در سمت راست بود، عصر در سمت چپ دیده می‌شود، گویی که شبانه در مغازه قدم زده است. آینه‌های قدی با قاب‌های نقره‌کوب در گوشه و کنار قرار دارند که هیچ‌کدام تصویر واقعی بیننده را نشان نمی‌دهند، بلکه بازتابی از آرزوها یا ترس‌های او را به نمایش می‌گذارند. پیشخانِ میرزا، تکه چوبِ عظیمی است که می‌گویند از بقایای کشتیِ نوح است و هر چه روی آن قرار بگیرد، سنگینیِ واقعی‌اش (نه وزنِ فیزیکی، بلکه بارِ معنوی‌اش) مشخص می‌شود. در انتهای مغازه، پرده‌ای مخملی و یشمی‌رنگ وجود دارد که به پلکانِ زیرزمین راه می‌یابد؛ جایی که 'عتیقه‌های سنگین' و خطرناک در صندوقچه‌هایی با قفل‌های طلسم‌شده نگهداری می‌شوند. مغازه‌ی نوروز پناهگاهِ اشیایی است که در دنیای مدرنِ بیرون جایی ندارند؛ اشیایی که اگر به دستِ نااهل بیفتند، می‌توانند سرنوشت یک مملکت را تغییر دهند. میرزا یعقوب هر شب پیش از بستن مغازه، با تک‌تکِ این اشیاء صحبت می‌کند و غبارِ دلتنگی را از سر و روی‌شان می‌زداید.

جادو, عتیقه سنگین, طلسم, قدرت

در دنیای میرزا یعقوب، جادو یک پدیده‌ی غربی یا نمایشی نیست، بلکه ریشه در 'علوم غریبه' و سنت‌های کهنِ شرقی دارد. جادو در اینجا با اصطلاح 'سنگینی' شناخته می‌شود. یک شیء جادویی، یک 'عتیقه‌ی سنگین' است، به این معنا که بارِ متافیزیکی آن بیش از تحملِ یک انسانِ معمولی است. این جادو از طریقِ نمادها، اذکار، و پیوندِ میانِ عناصرِ طبیعی (آب، باد، خاک، آتش) و کلمات عمل می‌کند. میرزا یعقوب از علومی چون جفر (علم حروف و اعداد)، رمالی، و اسطرلاب برای شناسایی و مهارِ این نیروها استفاده می‌کند. جادو در این دنیا همیشه با یک 'بها' همراه است؛ قانونی خلل‌ناپذیر که می‌گوید برای به دست آوردنِ یک نیروی غیرطبیعی، باید چیزی از طبیعتِ خود را فدا کنی. برای مثال، کسی که می‌خواهد با 'سرمه‌دانِ جنی' غیب‌گو شود، باید بخشی از بیناییِ دنیوی خود را بدهد یا دیگر هرگز نتواند در آینه به خودش نگاه کند. جادو همچنین با 'زمان' گره خورده است؛ بسیاری از طلسم‌ها تنها در ساعاتِ خاصی از شبانه‌روز یا در موقعیت‌های نجومیِ ویژه‌ای عمل می‌کنند. میرزا معتقد است که جادو در ذاتِ اشیاء نهفته است و او تنها 'محرک' یا 'بیدارکننده'‌ی این نیروهاست. اشیاء جادویی او شاملِ قلم‌دان‌هایی است که نوشته‌ها را به حقیقت بدل می‌کنند، قالیچه‌هایی که راهِ میان‌بر میانِ شهرها هستند، و انگشترهایی که زبانِ حیوانات را به صاحب‌شان می‌فهمانند. اما خطرناک‌ترین بخشِ این سیستم، 'بازگشتِ عمل' است؛ اگر کسی از جادو برای مقاصدِ پلید یا خودخواهانه استفاده کند، سنگینیِ آن شیء به جایِ گره‌گشایی، باعثِ فروپاشیِ زندگیِ فرد می‌شود. میرزا یعقوب به عنوانِ یک استادِ این علوم، وظیفه دارد تا 'ظرفیتِ روحی' مشتری را بسنجد. او معتقد است که جادو مانندِ می است؛ برایِ فردِ صالح، باعثِ صفا و برایِ فردِ ناصالح، باعثِ رسوایی می‌شود. در این دنیا، جادو در تضاد با علمِ مدرن نیست، بلکه لایه‌ای است که علم هنوز به آن دست نیافته و میرزا یعقوب، نگهبانِ این دانشِ پنهان در عصرِ آهن و الکتریسیته است.

آینه اسکندری, جام جم, پیشگویی, آینه

آینه‌ی اسکندری، که در گوشه‌ای تاریک از مغازه‌ی نوروز با پارچه‌ای ابریشمی پوشانده شده، یکی از باارزش‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین دارایی‌های میرزا یعقوب است. این آینه که می‌گویند تکه‌ای از جامِ جمِ افسانه‌ای است، قابِ نقره‌ایِ قطوری دارد که روی آن صورت‌های فلکی و نام‌های فرشتگان حک شده است. برخلاف آینه‌های معمولی که ظاهرِ فرد را نشان می‌دهند، آینه‌ی اسکندری 'باطنِ زمان' را به نمایش می‌گذارد. اگر کسی با نیتِ خالص در آن بنگرد، می‌تواند وقایعِ گذشته را چنان که واقعاً رخ داده‌اند ببیند، نه آن‌گونه که در کتاب‌های تاریخ نوشته شده است. همچنین، این آینه قادر است سایه‌هایی از آینده‌های محتمل را نشان دهد. میرزا یعقوب تنها در مواردِ بسیار حیاتی اجازه می‌دهد کسی در این آینه نگاه کند، زیرا دیدنِ حقیقتِ عریان می‌تواند منجر به جنون شود. بهایِ نگاه کردن در آینه، بخشیدنِ یکی از 'خاطراتِ شیرین' است؛ آینه خاطره را می‌مکد تا قدرتِ نمایشِ حقیقت را پیدا کند. بسیاری از شاهزادگانِ قجری برای پیدا کردنِ محلِ دفنِ جواهراتِ خانوادگی‌شان سراغ این آینه می‌آیند، اما میرزا همیشه هشدار می‌دهد که دانستنِ جایِ گنج، به معنایِ به دست آوردنِ آن نیست. آینه در حضورِ دروغگوها تیره و کدر می‌شود و گاهی چنان تصویری کریه از روحِ فرد را نشان می‌دهد که فرد از شدتِ وحشت، مغازه را ترک می‌کند. میرزا یعقوب هر جمعه این آینه را با گلاب و زعفران شستشو می‌دهد تا گرد و غبارِ حوادثِ روزگار بر آن ننشیند. او می‌گوید این آینه پلی است میانِ عالمِ ملکوت و عالمِ ناسوت، و هر کسی که در آن می‌نگرد، باید آماده باشد تا با خودش روبرو شود. در شب‌های مهتابی، آینه خود‌به‌خود شروع به درخشیدن می‌کند و تصاویری از شهرهای گمشده و تمدن‌های زیرِ خاک رفته را نشان می‌دهد، گویی که آینه خود دلتنگِ زمانی است که جادو در جهان فرمانروایی می‌کرد.

شاهزادگان, قاجار, اشراف, ورشکسته

رابطه‌ی میرزا یعقوب با شاهزادگانِ بازمانده از دورانِ قاجار، رابطه‌ای پیچیده و آمیخته به احترام و ترحم است. با روی کار آمدنِ رضا شاه، بسیاری از این شازده‌ها قدرت، ثروت و القابِ خود را از دست داده‌اند و حالا در خانه‌های بزرگ و رو به ویرانیِ خود، با خاطراتِ شکوهِ گذشته زندگی می‌کنند. آن‌ها مشتریانِ همیشگیِ میرزا هستند، اما نه برای خریدِ عتیقه‌های تزیینی، بلکه به دنبالِ بازپس‌گیریِ اقتدارِ از دست رفته از طریقِ ماوراءالطبیعه. میرزا یعقوب برای آن‌ها 'ملاذ و پناه' است. شازده‌هایی که با عصاهایِ سر‌نقره و کت‌هایِ بلندِ قدیمی وارد مغازه می‌شوند، اغلب به دنبالِ 'طلسماتِ تسخیر' یا 'انگشترهایِ جلبِ قلوب' هستند تا شاید دوباره بتوانند در دربار نفوذی پیدا کنند یا حداقل احترامی در میانِ مردم داشته باشند. میرزا با آن‌ها با زبانِ تکریم و تعارفاتِ مرسومِ قجری صحبت می‌کند، اما در دل به حال‌شان می‌سوزد. او می‌داند که ورقِ تاریخ برگشته و هیچ جادویی نمی‌تواند شکوهِ سپری شده را بازگرداند. گاهی یکی از این شاهزادگان، آخرین بازمانده‌ی جواهراتِ خانوادگی‌اش را می‌آورد تا با یک 'ساعتِ متوقف‌کننده‌ی زمان' معاوضه کند، به این امید که بتواند لحظاتِ خوشِ جوانی‌اش را جاودانه کند. میرزا یعقوب به آن‌ها درسِ 'رضا و تسلیم' می‌دهد، اما آن‌ها چنان تشنه‌ی قدرت هستند که اغلب هشدارهای او را نشنیده می‌گیرند. در میان آن‌ها، کسانی هم هستند که به دنبالِ انتقام از رجالِ نوپایِ پهلوی هستند و از میرزا 'عروسک‌هایِ مومی' یا 'اورادِ تفرقه' می‌خواهند، که میرزا با زیرکی از دادنِ آن‌ها طفره می‌رود. او معتقد است که سقوطِ قاجار، یک ضرورتِ تاریخی بوده و جادو نباید برای ایستادن در برابرِ چرخِ زمان استفاده شود. با این حال، او صندوقچه‌ای مخفی دارد که در آن نامه‌های محرمانه‌ی بسیاری از این شازده‌ها را نگه داشته است؛ نامه‌هایی که حاویِ رازهای مگویِ دربارِ ناصری و مظفری است و هر کدام می‌تواند جنجالی در تهرانِ سال ۱۳۰۸ به پا کند.

مهر سلیمان, انگشتر, قدرت مطلق, زیرزمین

در عمیق‌ترین نقطه‌ی زیرزمینِ مغازه‌ی نوروز، درونِ صندوقچه‌ای ساخته شده از سنگِ خارا که با هفت قفلِ فولادی و هفت طلسمِ ناگشودنی بسته شده، شیئی قرار دارد که میرزا یعقوب حتی نامش را به راحتی بر زبان نمی‌آورد: 'مهرِ سلیمان'. این انگشتر، که طبقِ روایات، قدرتِ فرمانروایی بر جنیان، بادها و زبانِ پرندگان را به صاحبش می‌بخشد، بزرگترین امانتی است که میرزا از نیاکانش به ارث برده است. مهرِ سلیمان در این دنیا نه یک افسانه، بلکه یک واقعیتِ فیزیکیِ بسیار سنگین است. میرزا معتقد است که جهانِ فعلی، ظرفیتِ حضورِ این انگشتر را ندارد و اگر کسی آن را به دست کند، توازنِ میانِ عالمِ غیب و شهود به کلی از هم می‌پاشد. نورِ این انگشتر به قدری شدید است که می‌تواند چشمانِ نااهل را نابینا کند. بسیاری از انجمن‌های مخفیِ فرنگی و رمال‌های بزرگِ شرق به دنبالِ ردی از این مهر هستند و بارها سعی کرده‌اند با تطمیع یا تهدید، میرزا را وادار به فاش کردنِ مکانِ آن کنند، اما میرزا همیشه با لبخندی مرموز می‌گوید: 'مهرِ سلیمان در قلبِ کسی است که هیچ تمنایی ندارد'. این شیء در واقع قلبِ تپنده‌ی مغازه است و تمامِ جادوهای کوچک‌ترِ دیگر از نیرویِ نشت‌کرده‌ی این مهر تغذیه می‌کنند. میرزا یعقوب هرگز اجازه نمی‌دهد کسی حتی به پلکانِ زیرزمین نزدیک شود، زیرا حضورِ مهر باعث شده است که آنجا جولانگاهِ ارواحِ نگهبانی باشد که از قرن‌ها پیش سوگند خورده‌اند تا از این گنجینه محافظت کنند. گفته می‌شود که اگر روزی ایران در خطرِ نابودیِ کامل قرار گیرد، نگهبانِ وقت (که فعلاً میرزا یعقوب است) مجاز است از قدرتِ مهر برای نجاتِ ملک استفاده کند، اما بهای آن، فدا شدنِ جانِ خودِ نگهبان خواهد بود. مهرِ سلیمان در این داستان، نمادی از قدرتِ مطلق است که تنها در دستانِ کسی که به دنبالِ قدرت نیست، ایمن باقی می‌ماند. میرزا گاهی شب‌ها صدای زمزمه‌ی جنیانی را می‌شنود که پشتِ درِ زیرزمین جمع شده‌اند و منتظرِ بازگشتِ پادشاهِ خود هستند، اما او با خواندنِ اورادِ مخصوص، آن‌ها را به دنیایِ خودشان بازمی‌گرداند.

جاسوسان, فرنگی, انگلیسی, روسی

در سال ۱۳۰۸، تهران به میدانِ جنگِ پنهانِ قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است و مغازه‌ی میرزا یعقوب، یکی از اهدافِ اصلیِ جاسوسانِ فرنگی (به‌ویژه بریتانیایی و روسی) است. این جاسوسان که اغلب تحتِ پوششِ باستان‌شناس، دیپلمات یا تاجر وارد ایران می‌شوند، به خوبی می‌دانند که قدرتِ واقعی در شرق تنها در لوله‌ی تفنگ نیست، بلکه در طلسم‌ها و اشیاء باستانی نهفته است که می‌تواند اراده‌ی توده‌ها را تغییر دهد یا حوادثِ طبیعی را کنترل کند. میرزا یعقوب با این مشتریانِ مو بور و چشم‌آبی با احتیاط و زیرکیِ خاصی برخورد می‌کند. او آن‌ها را 'اجنبی‌هایِ بی‌ریشه' می‌نامد که به دنبالِ میوه‌ی درختی هستند که خودشان نکاشته‌اند. جاسوسانِ انگلیسی، با آن کت‌وشلوارهای اتو کشیده و لهجه‌هایِ تصنعی، اغلب به دنبالِ 'اسطرلاب‌هایِ دقیق' برای پیش‌بینیِ حرکاتِ سیاسی یا 'نقشه‌هایِ گمشده‌ی راه‌هایِ ابریشم' می‌گردند. میرزا معمولاً به آن‌ها اشیاءِ بدلی یا طلسم‌هایی می‌دهد که فقط در خاکِ ایران کار می‌کنند و به محضِ خروج از مرز، خاصیت‌شان را از دست می‌دهند. او از آن‌ها پولِ خوبی می‌گیرد (به قران و لیره) اما هرگز 'رازِ واقعی' را به آن‌ها نمی‌فروشد. در مقابل، جاسوسانِ روسی بیشتر به دنبالِ اشیاءِ جنگی و طلسم‌هایِ حفاظتی هستند. میرزا یعقوب از حضورِ آن‌ها برای کسبِ خبر از دنیایِ بیرون استفاده می‌کند؛ او می‌داند که در اروپا چه می‌گذرد و چگونه علمِ مدرن در حالِ خفه کردنِ جادوست. رابطه‌ی او با این افراد، یک بازیِ شطرنجِ مداوم است. او گاهی عمداً شایعه‌ای درباره‌ی یک شیءِ جادوییِ دروغین در شهر پخش می‌کند تا جاسوسان را به دنبالِ نخودِ سیاه بفرستد و حواس‌شان را از گنجینه‌هایِ واقعیِ مغازه پرت کند. میرزا معتقد است که فرنگی‌ها 'چشمِ باطن' ندارند و فقط به دنبالِ کاربردِ مادیِ جادو هستند، به همین دلیل هرگز نمی‌توانند صاحبِ واقعیِ یک عتیقه‌ی سنگین باشند. او همیشه می‌گوید: 'این‌ها فکر می‌کنند با متر و پیمانه می‌توانند روحِ این خاک را اندازه بگیرند، غافل از اینکه جادویِ ما در رگِ ماست، نه در سنگ و چوب'.

گرامافون, صدای مردگان, موسیقی, احضار

در میانِ انبوهِ اشیاءِ مغازه، گرامافونی بوقی با بدنه‌ای از چوبِ گردویِ تیره و شیپوری برنجی قرار دارد که برخلافِ گرامافون‌هایِ معمولیِ لاله‌زار که صفحاتِ قمرالملوک وزیری را پخش می‌کنند، این یکی نیازی به صفحه ندارد. میرزا یعقوب آن را 'نی‌لبکِ ارواح' می‌نامد. اگر کسی دسته‌ی آن را سه بار برعکس بچرخاند و نامِ عزیزی را که از دنیا رفته زمزمه کند، از درونِ بوقِ گرامافون، صدایِ آن شخص شنیده می‌شود. این صدا نه یک ضبطِ ساده، بلکه پاسخی زنده به سوالاتِ شنونده است. بسیاری از مشتریانِ میرزا، داغ‌دیدگانی هستند که برای یک لحظه شنیدنِ صدایِ فرزند یا همسرِ از دست رفته‌شان، تمامِ دارایی‌شان را می‌دهند. اما میرزا یعقوب بسیار سخت‌گیر است؛ او می‌گوید گوش دادن به صدایِ مردگان، 'بندِ پوتینِ روح' را سست می‌کند و مانع از سفرِ آن‌ها به عالمِ بالا می‌شود. بهایِ استفاده از این گرامافون، بخشیدنِ 'حسِ شنوایی' برای مدتِ سه روز است؛ یعنی مشتری پس از شنیدنِ صدایِ مرده، تا سه روز هیچ صدایِ دیگری از دنیایِ زندگان را نخواهد شنید. این گرامافون داستانی غم‌انگیز دارد؛ می‌گویند سازنده‌ی آن موزیسینی بوده که برای شنیدنِ صدایِ دخترِ ناکامش، روحِ خود را در این دستگاه دمیده است. گاهی شب‌ها که مغازه خلوت است، گرامافون خودبه‌خود شروع به پخشِ موسیقیِ غریبی می‌کند که به هیچ دستگاهِ موسیقیِ ایرانی (شور، ماهور، همایون) شباهت ندارد؛ موسیقی‌ای که گفته می‌شود فرشتگان در هنگامِ خلقتِ آدم می‌نواختند. میرزا یعقوب از این دستگاه برای مشورت با اساتیدِ درگذشته‌اش در علومِ غریبه استفاده می‌کند. او معتقد است که صدا تنها چیزی است که در کائنات هرگز از بین نمی‌رود، بلکه تنها از فرکانسی به فرکانسِ دیگر منتقل می‌شود و این گرامافون، تنها یک 'گیرنده'‌ی دقیق برای آن فرکانس‌هایِ گمشده است. تماشایِ مشتریانی که با چشمانی گریان در مقابلِ بوقِ برنجیِ این دستگاه نشسته‌اند و با سایه‌ها صحبت می‌کنند، یکی از تکراری‌ترین و در عین حال سوزناک‌ترین صحنه‌هایِ مغازه‌ی نوروز است.

کلاه پهلوی, تغییر لباس, اجبار, هویت

سال ۱۳۰۸، سالِ اوج‌گیریِ اجرایِ قانونِ متحدالشکل کردنِ لباس و اجباری شدنِ 'کلاه پهلوی' است. این واقعه در دنیایِ میرزا یعقوب، فراتر از یک تغییرِ مدِ ساده، یک پیامدِ ماوراییِ عمیق دارد. میرزا معتقد است که کلاه‌هایِ قدیمی (مثلِ دستار، عرق‌چین و کلاه‌هایِ نمدیِ بلند) به گونه‌ای طراحی شده بودند که 'چاکراهایِ سر' و پیوندِ انسان با آسمان را حفظ می‌کردند، اما کلاهِ پهلوی با آن لبه‌یِ سفت و کوتاهش، مانندِ یک 'سدِ آهنی' عمل می‌کند که مانع از دریافتِ الهاماتِ غیبی می‌شود. او به مشتریانش که با اکراه این کلاه را بر سر دارند، می‌خندد و می‌گوید: 'این کلاه را طوری ساخته‌اند که فقط جلویِ پایتان را ببینید، نه آسمان را'. میرزا خودش یک کلاهِ پهلوی دارد که همیشه آن را کج می‌گذارد؛ رازش این است که او در آسترِ این کلاه، طلسمی دوخته است که اثرِ خفه‌کننده‌ی آن را خنثی می‌کند. او می‌گوید دولت می‌خواهد با این کلاه‌ها، مردم را 'یک‌شکل و یک‌فکر' کند تا دیگر کسی به دنبالِ جادو و معجزه نرود. در مغازه‌ی او، قفسه‌ای پر از کلاه‌هایِ قدیمی وجود دارد که هر کدام متعلق به یک عارف یا لوطیِ مشهور بوده است. او می‌گوید این کلاه‌ها هنوز 'عطرِ معرفت' دارند. واقعه‌ی تغییرِ کلاه باعث شده که بسیاری از رمال‌ها و درویش‌هایِ دوره‌گرد از خیابان‌ها جمع شوند، زیرا نظمیه (پلیس) آن‌ها را به جرمِ 'لباسِ خلافِ قانون' دستگیر می‌کند. این موضوع باعث شده که تمامِ فعالیت‌هایِ ماورایی به زیرِ زمین و مکان‌هایِ مخفی مثلِ مغازه‌ی میرزا منتقل شود. میرزا یعقوب از این وضعیت برای شناساییِ کسانی استفاده می‌کند که هنوز به 'هویتِ باطنی' خود وفادارند. او به کسانی که مخفیانه زیرِ کلاهِ پهلوی‌شان یک 'تعویذ' (دعا) پنهان کرده‌اند، تخفیفِ ویژه‌ای می‌دهد. برای میرزا، کلاهِ پهلوی نمادِ عصرِ جدیدی است که در آن 'ظاهر' بر 'باطن' پیروز شده و او خود را موظف می‌داند که شعله‌ی باطن را در این تاریکیِ ظاهری روشن نگه دارد.

تسبیح, شاه‌مقصودی, توبه, گناه

در میانِ تسبیح‌هایِ متعددی که از دیوارِ پشتِ پیشخان آویزان است، یک تسبیحِ شاه‌مقصودیِ ۱۰۱ دانه‌ای با رنگِ سبزِ زیتونیِ تیره وجود دارد که دانه‌هایش به طرزِ عجیبی نرم و در عین حال سنگین هستند. این تسبیح به 'تسبیحِ توبه' معروف است. میرزا یعقوب می‌گوید این تسبیح از سنگ‌هایی تراشیده شده که هزار سال در مجاورتِ بقعه‌ی یک عارفِ گوشه‌نشین بوده‌اند و تمامِ ناله‌ها و توبه‌هایِ صادقانه‌ی او را جذب کرده‌اند. قدرتِ این تسبیح در این است که اگر کسی با پشیمانیِ واقعی آن را در دست بگیرد و ذکری بگوید، دانه‌های تسبیح گرم می‌شوند و بارِ سنگینِ گناه و عذابِ وجدان را از روحِ فرد به درونِ خود می‌کشند. مشتریانی که مرتکبِ خطاهایِ بزرگی شده‌اند و شب‌ها خواب ندارند، به سراغِ میرزا می‌آیند تا این تسبیح را برای یک شب به امانت بگیرند. اما میرزا هرگز آن را به کسی نمی‌دهد که به دنبالِ 'فرار از مجازات' باشد؛ تسبیح تنها زمانی عمل می‌کند که فرد آماده‌ی جبرانِ خطایش در دنیایِ واقعی باشد. بهایِ استفاده از تسبیح، انجامِ یک 'کارِ خیرِ دشوار' است که میرزا برای فرد تعیین می‌کند؛ مثلاً اطعامِ تمامِ فقیرانِ محله‌ی سنگلج یا بخشیدنِ نیمی از ثروت به یتیم‌خانه. دانه‌های این تسبیح گاهی کدر می‌شوند، که نشان‌دهنده‌ی اشباع شدن از سنگینیِ گناهان است؛ در این مواقع میرزا آن را در ظرفی از آبِ قناتِ جاری قرار می‌دهد تا پاک شود. میرزا معتقد است که در عصرِ جدید که مردم خدا را در میانِ چرخ‌دنده‌هایِ ماشین‌ها گم کرده‌اند، این تسبیح تنها ریسمانی است که آن‌ها را به بخشایشِ الهی متصل می‌کند. تماشایِ لرزشِ دستانِ مردانِ قدرتمندی که در مقابلِ میرزا با این تسبیح استغفار می‌کنند، نشان‌دهنده‌ی قدرتِ بی‌پایانِ معنویت در برابرِ مادیات است. میرزا یعقوب خود نیز هر شب با این تسبیح ذکر می‌گوید تا مغازه را از انرژی‌هایِ منفیِ مشتریانی که در طولِ روز آمده‌اند، پاکسازی کند.

گراند هتل, اقامتگاه, تجمل, اشراف

گراند هتلِ تهران، باشکوه‌ترین و مدرن‌ترین هتلِ شهر در سال ۱۳۰۸، در چند قدمیِ مغازه‌ی میرزا یعقوب قرار دارد، اما از لحاظِ حال و هوا، فرسنگ‌ها با آن فاصله دارد. این هتل نمادِ 'اروپایِ کوچک' در قلبِ طهران است؛ جایی که مستشارانِ خارجی، سفرایِ کبار، و اعیانِ تحصیل‌کرده در فرنگ در آن اقامت می‌کنند. ساختمانِ هتل با معماریِ نئوکلاسیک، ایوان‌هایِ عریض و گچ‌بری‌هایِ خیره‌کننده، تضادِ شدیدی با کوچه‌ی تاریک و نمورِ میرزا دارد. در سالن‌هایِ بزرگِ گراند هتل، صدایِ پیانو و ویولن شنیده می‌شود و بویِ ادکلن‌هایِ فرانسوی و سیگارهایِ برگِ مرغوب فضا را پر کرده است. میرزا یعقوب گراند هتل را 'ویترینِ فریب' می‌نامد. او می‌گوید کسانی که در آنجا ساکن‌اند، فکر می‌کنند با پوشیدنِ لباس‌هایِ غربی و خوردنِ غذاهایِ فرنگی، متمدن شده‌اند، در حالی که روح‌شان تشنه‌ی همان جادویِ قدیمیِ شرق است. بسیاری از مشتریانِ مرموزِ میرزا، شب‌ها مخفیانه از درِ پشتیِ گراند هتل خارج می‌شوند و با پالتوهایی که یقه‌شان را بالا زده‌اند، به مغازه‌ی نوروز می‌آیند. میرزا گاهی به طنز می‌گوید: 'آن‌ها در گراند هتل با کلماتِ فرانسوی لاس می‌زنند، اما وقتی دردِ عشق یا ترسِ از مرگ به سراغ‌شان می‌آید، به زبانِ لاتیِ خودمان از من دعا می‌خواهند'. گراند هتل همچنین کانونِ توطئه‌هایِ سیاسی است؛ جایی که قراردادهایِ نفتی و تجاری در میانِ دودِ سیگار بسته می‌شوند. میرزا یعقوب از طریقِ پیشخدمت‌هایِ هتل، که بسیاری از آن‌ها مریدِ او هستند، از تمامِ اتفاقاتِ داخلِ هتل باخبر است. او می‌داند کدام دیپلماتِ انگلیسی به دنبالِ 'جامِ پیشگویی' است و کدام بانویِ اشرافی برایِ بازگرداندنِ معشوقش به دنبالِ 'مهره‌ی مار' می‌گردد. گراند هتل برای میرزا مانندِ یک آزمایشگاهِ بزرگ از انسانیت است؛ جایی که او می‌تواند ببیند چگونه تجددِ ظاهری، لایه‌هایِ عمیق‌ترِ باورهایِ خرافی و جادویی را نپوشانده است. او گاهی از ایوانِ مغازه‌اش به شکوهِ چراغانیِ هتل نگاه می‌کند و زیرِ لب می‌گوید: 'چراغ‌هایتان روشن است، اما دل‌هایتان در ظلماتِ بی‌خبری غرق شده است'.

توقف زمان, ساعت جیبی, ثانیه, فرصت

یکی از عجیب‌ترین توانایی‌هایی که در اشیاءِ مغازه‌ی میرزا یعقوب نهفته است، قدرتِ 'تعلیقِ زمان' است که عمدتاً در یک ساعتِ جیبیِ نقره‌ای با مارکِ نامشخص پنهان شده است. این ساعت که میرزا آن را 'ساعتِ درنگ' می‌نامد، تواناییِ این را دارد که برای مدتِ دقیقاً چهل ثانیه، زمان را در محیطِ اطرافِ صاحبش متوقف کند. در این مدت، همه چیز از حرکت می‌ایستد؛ قطراتِ باران در هوا معلق می‌مانند، صدایِ شهر قطع می‌شود و آدم‌ها مانندِ مجسمه‌هایِ مومی در جایِ خود خشک می‌شوند، در حالی که صاحبِ ساعت می‌تواند آزادانه حرکت کند. میرزا یعقوب این ساعت را تنها به کسانی می‌دهد که در یک موقعیتِ مرگ و زندگی قرار دارند یا می‌خواهند جلویِ یک فاجعه‌ی بزرگ را بگیرند. او به شدت با استفاده از این ساعت برای دزدی یا مقاصدِ پست مخالفت می‌کند و می‌گوید: 'زمان، حق‌الناسِ کائنات است؛ دزدیدنِ آن، سنگین‌ترین جریمه را دارد'. بهایِ استفاده از این چهل ثانیه، پیر شدنِ صاحبِ ساعت به اندازه‌ی چهل روز در همان لحظه است. یعنی فرد برای نجاتِ یک لحظه، بخشی از عمرِ خود را پیش‌فروش می‌کند. میرزا خودش یک بار از این ساعت استفاده کرده تا جلویِ افتادنِ یک گلدانِ باستانیِ حاویِ 'روحِ باد' را بگیرد، زیرا شکستنِ آن گلدان می‌توانست طوفانی سهمگین در تهران به پا کند. او می‌گوید زمان در مغازه‌ی نوروز مانندِ یک رودخانه نیست که فقط به یک سمت برود، بلکه مانندِ یک تالاب است که می‌توان در اعماقش غوطه خورد. او به مشتریانش هشدار می‌دهد که توقفِ زمان، مسئولیتِ سنگینی دارد؛ چرا که وقتی زمان دوباره به جریان می‌افتد، پیامدهایِ کارهایِ انجام شده در آن چهل ثانیه، با شدتی مضاعف ظاهر می‌شوند. این قدرت نشان‌دهنده‌ی تسلطِ میرزا بر مفاهیمِ متافیزیکیِ زمان در فلسفه و عرفانِ ایرانی است، جایی که 'وقت' فراتر از ثانیه و دقیقه، یک حقیقتِ وجودی است که عارف می‌تواند بر آن ولایت داشته باشد.

جن, موجودات نادیدنی, عالم غیب, سایه

در دنیایِ میرزا یعقوب، مرزِ میانِ دنیایِ انسان‌ها و 'عالمِ اجنه' بسیار نازک و نفوذپذیر است، به‌ویژه در مکان‌هایِ قدیمی و تاریکی مانندِ مغازه‌ی نوروز. میرزا معتقد است که اجنه، ساکنانِ اصلیِ این سرزمین هستند و انسان‌ها تنها مهمانانی ناخوانده‌اند که با نورِ مصنوعیِ چراغ‌هایِ برق، آرامشِ آن‌ها را بر هم زده‌اند. در مغازه‌ی او، موجوداتی حضور دارند که مشتریانِ معمولی تنها سنگینیِ حضورشان را حس می‌کنند یا سایه‌هایِ سریعی را در گوشه‌ی چشم می‌بینند. میرزا با آن‌ها رابطه‌ای مبتنی بر احترام و قرارداد دارد. او برای آن‌ها در گوشه‌ای از مغازه همیشه یک نعلبکی شیر و کمی بخورِ عود قرار می‌دهد. برخی از اشیاءِ مغازه، مانندِ 'سرمه‌دانِ سنگِ سرمه'، به انسان اجازه می‌دهند تا برای مدتی کوتاه این موجودات را ببیند. میرزا می‌گوید اجنه لزوماً شرور نیستند، بلکه آن‌ها هم مانندِ انسان‌ها، خوب و بد دارند؛ اما طبعِ آن‌ها 'آتشین' است و به راحتی رنجیده می‌شوند. بسیاری از بیماری‌هایِ روحی و بدبیاری‌هایی که مردمِ تهران در سال ۱۳۰۸ به 'اعصاب' یا 'بدشانسی' نسبت می‌دهند، از نظرِ میرزا ناشی از 'آزارِ اجنه' یا 'همزاد' است. او برای درمانِ این افراد، از 'حرزهایِ ابودجانه' یا 'آینه‌بینی' استفاده می‌کند. میرزا یعقوب هشدار می‌دهد که با آمدنِ تجدد و ماشینیسم، اجنه به مناطقِ دورافتاده‌تر و بیابان‌ها پناه برده‌اند، اما آن‌هایی که در شهر مانده‌اند، خشمگین‌تر و خطرناک‌تر شده‌اند. او معتقد است که صدایِ ناهنجارِ اتومبیل‌ها و کارخانه‌ها، اعصابِ موجوداتِ ماورایی را به هم می‌ریزد و باعث می‌شود آن‌ها به انسان‌ها آسیب بزنند. در زیرزمینِ مغازه، میرزا با جنیانِ 'کاتب' همکاری می‌کند تا طلسم‌هایِ بسیار پیچیده را بنویسند، زیرا خطِ آن‌ها قدرتی دارد که هیچ دستِ انسانی نمی‌تواند آن را تقلید کند. این رابطه، میرزا را به یکی از معدود افرادی تبدیل کرده که می‌تواند میانِ دو دنیایِ متخاصم صلح برقرار کند. او همیشه به مشتریانش می‌گوید: 'قبل از ریختنِ آبِ جوش بر زمین یا وارد شدن به جایِ تاریک، نامِ خدا را ببرید، چرا که شما تنها نیستید و سایه‌ها هم چشم دارند'.

لوطی‌ها, داش‌مشتی, نوچه‌ها, خیابان

میرزا یعقوب در میانِ قشرِ 'لوطی‌ها' و 'داش‌مشتی‌های' تهرانِ قدیم، احترامی افسانه‌ای دارد. این افراد که نگهبانانِ غیررسمیِ محلات و پاسدارانِ ناموس و مرام هستند، میرزا را 'پیرِ دیر' و 'مرشدِ معنوی' خود می‌دانند. لوطی‌ها با کلاه‌هایِ شاپو (که بعداً به پهلوی تغییر کرد)، دستمال‌هایِ یزدی و چاقوهایِ دسته‌صدفِ زنجان، همواره در اطرافِ مغازه‌ی نوروز حضور دارند. آن‌ها 'چشم و گوشِ' میرزا در شهر هستند؛ هر اتفاقِ مشکوکی که در کوچه‌پس‌کوچه‌هایِ تهران بیفتد، از ورودِ یک جاسوسِ جدید به گراند هتل تا پیدا شدنِ یک شیءِ عجیب در حفاری‌هایِ بلدیه، سریعاً به گوشِ میرزا می‌رسد. میرزا نیز در مقابل، برای آن‌ها 'تعویذهایِ بازوبند' می‌سازد که آن‌ها را در برابرِ گلوله و قمه محافظت می‌کند و به آن‌ها 'مرام‌نامه‌هایِ جادویی' می‌آموزد. رابطه‌ی میرزا با آن‌ها بر پایه‌ی 'فتوت' است. او به لوطی‌ها یاد می‌دهد که قدرتِ واقعی در بازو نیست، بلکه در 'نفسِ سلیم' است. گاهی که یکی از نوچه‌هایِ جوانِ لاله‌زار در عشق شکست می‌خورد یا دچارِ غرور می‌شود، میرزا با یک داستانِ پندآموز یا نشان دادنِ یک شیءِ عبرت‌آموز در مغازه‌اش، او را سرِ جای خود می‌نشاند. لوطی‌ها همچنین وظیفه‌ی حفاظت از مغازه در برابرِ اراذل و اوباش یا مامورانِ کنجکاوِ نظمیه را بر عهده دارند. آن‌ها می‌دانند که مغازه‌ی میرزا یعقوب، 'ناموسِ جادوییِ شهر' است و نباید اجازه دهند دستِ نااهل به آن برسد. در شب‌هایِ محرم یا اعیادِ مذهبی، میرزا و لوطی‌ها مجالسِ خاصی دارند که در آن نه از جادو، بلکه از 'ذکر و دعا' برای سلامتیِ مردم استفاده می‌کنند. این پیوند میانِ جادوگرِ عارف و جوانمردانِ خیابانی، شبکه‌ای از امنیت و اطلاعات را ایجاد کرده که حتی نظمیه‌ی مقتدرِ رضاشاهی هم توانِ نفوذ در آن را ندارد. میرزا یعقوب معتقد است که تا زمانی که 'مرامِ لوطی‌گری' در این شهر زنده است، جادو هم پناهگاهی خواهد داشت.

قلم‌دان, نوشتن, تحقق آرزو, خطاطی

در میانِ اشیاءِ ظریفِ مغازه، قلم‌دانی از جنسِ پاپیه‌ماشه با نقاشی‌هایِ مینیاتورِ شکارگاه قرار دارد که به 'قلم‌دانِ تقدیر' مشهور است. این قلم‌دان حاویِ یک قلمِ نی از نی‌زارهایِ دجله و یک دواتِ کوچک است که مرکبش هرگز تمام نمی‌شود. ویژگیِ جادوییِ این قلم‌دان در این است که هر جمله‌ای که با این قلم و مرکب بر روی کاغذِ 'خان‌بالغ' نوشته شود، در دنیایِ واقعی به حقیقت می‌پیوندد. اما این قدرت، محدودیتی بزرگ و اخلاقی دارد: نویسنده نمی‌تواند برای خودش چیزی بنویسد و هر چه می‌نویسد باید در جهتِ خیرِ عمومی یا گره‌گشایی از کارِ دیگران باشد. میرزا یعقوب این قلم‌دان را بسیار به ندرت و تنها به دستِ کسانی می‌دهد که 'دست‌شان به خون و طمع آلوده نیست'. او می‌گوید: 'نوشتن، نوعی خلقت است و هر کسی لایقِ خالق بودن نیست'. بسیاری از شاعران و نویسندگانِ لاله‌زار آرزویِ یک لحظه لمسِ این قلم را دارند، اما میرزا می‌داند که کلمات چه قدرتِ ویرانگری می‌توانند داشته باشند. بهایِ نوشتن با این قلم، 'فراموش کردنِ یکی از هنرهایِ خود' است؛ مثلاً اگر خطاطی با آن بنویسد، ممکن است دیگر هرگز نتواند آواز بخواند. میرزا یعقوب از این قلم برای اصلاحِ برخی از 'اشتباهاتِ کوچکِ سرنوشت' در شهر استفاده می‌کند؛ مثلاً نوشتنِ رسیدنِ باران به مزارعِ تشنه یا شفایِ یک بیمارِ بی‌کس. او معتقد است که جهان مانندِ یک کتابِ بزرگ است که حاشیه‌هایش هنوز سفید مانده و این قلم‌دان، ابزاری است برای نوشتنِ آن حاشیه‌ها. خطرِ بزرگِ این قلم‌دان در این است که اگر جمله‌ای با نیتِ کینه نوشته شود، بلافاصله به خودِ نویسنده بازمی‌گردد و او را در همان سرنوشتی که برای دیگری خواسته، گرفتار می‌کند. میرزا هر شب قلم را با روغنِ گلِ سرخ پاک می‌کند و در پارچه‌ای سبز می‌پیچد تا 'حرمتِ کلمه' حفظ شود. او می‌گوید در دورانی که دروغ و تزویر در سیاستِ کشور رخنه کرده، این قلم‌دان تنها نگهبانِ 'حقیقتِ مکتوب' است.

قنات, زیرزمین, راه مخفی, آب

در زیرِ لایه‌هایِ سنگی و خاکیِ تهرانِ سال ۱۳۰۸، شبکه‌ای عظیم و باستانی از قنات‌ها وجود دارد که میرزا یعقوب آن‌ها را 'رگ‌هایِ روحِ زمین' می‌نامد. یکی از راه‌هایِ مخفیِ مغازه‌ی نوروز به یکی از این قنات‌هایِ متروکه باز می‌شود که به طرزِ معجزه‌آسایی به شهرهایِ دیگرِ ایران مثلِ اصفهان و شیراز متصل است. این قنات‌ها در دنیایِ میرزا، تنها برای انتقالِ آب نیستند، بلکه مسیرهایی برای 'سفرِ طی‌الارض' (طی کردنِ مسافتِ طولانی در زمانِ کوتاه) محسوب می‌شوند. میرزا یعقوب از این مسیرها برای جابجاییِ اشیاءِ سنگین یا فرستادنِ افراد در مواقعِ اضطراری استفاده می‌کند. او می‌گوید آبِ این قنات‌ها 'حافظه' دارد و هر کسی که در آن‌ها قدم می‌گذارد، باید نیتش پاک باشد، وگرنه در پیچ و خم‌هایِ بی‌پایانِ آن گم خواهد شد. در این مسیرهایِ زیرزمینی، موجوداتی زندگی می‌کنند که هرگز نورِ خورشید را ندیده‌اند و از گنجینه‌هایِ مدفونِ باستانی محافظت می‌کنند. میرزا با 'میرآب‌هایِ غیبی' این قنات‌ها در ارتباط است و از آن‌ها برای خنک نگه داشتنِ زیرزمینِ مغازه‌اش و همچنین دفعِ انرژی‌هایِ سمیِ طلسم‌ها کمک می‌گیرد. این قنات‌ها نمادی از 'باطنِ ایران' هستند؛ چیزی که در زیرِ ظاهرِ مدرن و خیابان‌هایِ آسفالت‌شده‌ی پهلوی، همچنان جاری و زنده است. میرزا یعقوب گاهی مشتریانی را که به دنبالِ 'فرار از نظمیه' یا 'رسیدنِ سریع به معشوق در شهری دیگر' هستند، به این قنات‌ها راهنمایی می‌کند، اما به آن‌ها هشدار می‌دهد که در تاریکیِ قنات، انسان با 'سایه‌ی واقعیِ خودش' روبرو می‌شود. صدایِ چکه کردنِ آب در این مسیرها، به گفته‌ی میرزا، تیک‌تاکِ ساعتِ قلبِ زمین است. او معتقد است تا زمانی که این قنات‌ها جاری هستند، ریشه‌ی جادو در این خاک نخواهد خشکید، حتی اگر تمامِ بناهایِ رویِ زمین تخریب و نوسازی شوند.