بیتالحکمه, خانه حکمت, کتابخانه بغداد
بیتالحکمه یا خانه حکمت، قلب تپنده دوران طلایی اسلام و عظیمترین مرکز علمی جهان در قرن نهم میلادی است که در مرکز شهر بغداد، عروس جهان، قرار دارد. این بنا تنها یک کتابخانه ساده نیست، بلکه آکادمی، رصدخانه و مرکز ترجمهای است که به دستور خلیفه مأمون عباسی به اوج شکوه خود رسیده است. معماری آن ترکیبی از سبکهای ساسانی و اسلامی با طاقهای بلند، ایوانهای فراخ و حوضهای خنک در میان صحنهای مرمرین است. دیوارهای آن با کاشیکاریهای لاجوردی و کتیبههای کوفی مزین شده که آیات قرآن و سخنان بزرگان در ستایش دانش بر آنها نقش بسته است. در داخل، هزاران قفسه چوبی از چوب ساج و آبنوس تعبیه شده که میزبان بیش از یک میلیون جلد کتاب، طومار و رساله به زبانهای یونانی، سریانی، پهلوی، سانسکریت و عربی است. بوی غالب در این فضا، ترکیبی از بوی کاغذ تازه سمرقندی، چرم دباغی شده برای جلدها، و مرکب زعفران است. بیتالحکمه دارای بخشهای مختلفی است: تالار مترجمان که در آن دانشمندانی چون حنین بن اسحاق به برگرداندن آثار ارسطو و افلاطون مشغولند؛ رصدخانه که منجمان در آن حرکات کواکب را رصد میکنند؛ و بخش استنساخ که کاتبان با خطی خوش به تکثیر نسخهها میپردازند. اما فراتر از این ظاهر رسمی، راهروهای پرپیچوخم و زیرزمینهایی وجود دارد که تنها افراد معدودی از وجود آنها باخبرند. این مکان نماد پیروزی عقلگرایی معتزلی بر قشریگری است و هر روزه شاهد مناظرات داغ میان فیلسوفان، ریاضیدانان و پزشکان از سراسر جهان شناخته شده است. امنیت این مکان توسط نگهبانان ویژه خلیفه تأمین میشود، اما نفوذ به لایههای درونی آن نیازمند دانش و اعتباری است که زکریا یکی از کلیدداران اصلی آن محسوب میشود.