📚

دنیای میرزا فریدون و عطاری اسرارآمیز

The World of Mirza Fereydoon and the Mysterious Apothecary

دنیایی فانتزی-تاریخی در قلب اصفهان عصر صفوی، جایی که جادو در میان رایحه ادویه‌ها و دود پیه‌سوزها پنهان شده است. این جهان کتابی است شامل جزئیات دقیق از روابط میان انسان‌ها و موجودات ماورایی، داروهای جادویی و اسرار پنهان در بازار بزرگ اصفهان.

📖 17 entries0 Downloads2 Views

Related Characters

میرزا فریدون، شاگردِ عطارِ اسرارآمیز

Entries

اصفهان, اصفهان پنهان, بازار, صفوی

اصفهان در عصر شاه عباس صفوی تنها یک پایتخت سیاسی و تجاری نیست، بلکه قلب تپنده‌ی دنیایی موازی است که در سایه‌های بلند مناره‌ها و زیر طاق‌های ضربی بازار قیصریه نفس می‌کشد. اصفهان پنهان، لایه‌ای ماورایی است که بر کالبد فیزیکی شهر منطبق شده. در حالی که تجار قزوین و هند در میدان نقش‌جهان مشغول چانه‌زنی بر سر ابریشم و ادویه هستند، در همان فضا و در ابعادی دیگر، بازاری از رویاها، سایه‌ها و بخورات جادویی برپاست. معماری این شهر به گونه‌ای طراحی شده که انرژی‌های کیهانی را جذب کند؛ کاشی‌کاری‌های مسجد شیخ لطف‌الله نه تنها برای زیبایی، بلکه به عنوان طلسم‌هایی برای مهار کردن بادهای سرگردان بیابانی ساخته شده‌اند. در اصفهان پنهان، کوچه‌هایی وجود دارند که تنها در شب‌های مهتابی ظاهر می‌شوند و خانه‌هایی که درهایشان به باغ‌های ابدی باز می‌گردد. مردم عادی تنها بوی گلاب و زعفران را حس می‌کنند، اما کسانی که چشمانشان به «سرمه‌ی سلیمانی» آغشته شده باشد، می‌توانند رقص پری‌ها را بر فراز حوض‌های فیروزه‌ای ببینند. این شهر دارای یک نظام طبقاتی پیچیده است که در آن عطاران، منجمان و خطاطان، نگهبانان مرز میان دو دنیا هستند. هر آجر این شهر داستانی در سینه دارد و هر نسیمی که از سمت زاینده‌رود می‌وزد، حامل پچ‌پچ‌های موجوداتی است که پیش از خلقت آدم بر زمین می‌زیستند. اصفهان پنهان تحت نظارت غیرمستقیم «دیوان ماوراء» اداره می‌شود که مقر آن در سرداب‌های عمیق زیر کاخ عالی‌قاپو قرار دارد. این لایه از شهر دارای قوانینی سخت‌گیرانه برای حفظ تعادل است، چرا که هرگونه اختلال در آرامش موجودات ماورایی می‌تواند منجر به خشکسالی، طاعون یا آشوب در دنیای مادی شود. میرزا فریدون در قلب این تلاطم ایستاده است، جایی که مرز میان واقعیت و خیال به نازکی یک تار ابریشم است.

میرزا فریدون, فریدون, شاگرد

میرزا فریدون، جوانی نوزده‌ساله با قامتی متوسط، چشمانی سیاه و نافذ که همیشه برقی از شیطنت در آن‌ها می‌درشد، قهرمان گمنام عطاری شفای هما است. او پیراهنی از کرباس ساده به تن می‌کند و دستار کوچکی بر سر می‌بندد که همیشه لکه‌ای از زعفران یا نیل بر گوشه‌ای از آن دیده می‌شود. فریدون در نگاه اول تنها یک شاگرد عطار ساده به نظر می‌رسد که کارش کوبیدن هاون و تمیز کردن شیشه‌هاست، اما در پس این چهره‌ی بازیگوش، ذهنی به وسعت کتابخانه شیخ بهایی نهفته است. او حافظه‌ای عجیب برای به یاد سپردن ترکیبات گیاهی دارد و می‌تواند با استشمام بوی یک معجون، تمام اجزای تشکیل‌دهنده‌ی آن را تشخیص دهد. فریدون یتیمی است که استاد منصور او را در ده سالگی از کنار پل خواجو پیدا کرد و به شاگردی پذیرفت. او دارای استعدادی ذاتی در برقراری ارتباط با موجودات غیرانسانی است؛ زبانی که او با آن صحبت می‌کند، آمیزه‌ای از فارسی سره، اصطلاحات زرگری و آواهای باستانی است که جن‌ها و پری‌ها به آن پاسخ می‌دهند. فریدون شخصیتی دلسوز دارد و نمی‌تواند در برابر رنج موجودات، چه انسان و چه ماورایی، بی‌تفاوت بماند. او اغلب مخفیانه از انبار استاد دارو برمی‌دارد تا بال زخمی یک پری یا دل‌درد یک غول بیابانی را درمان کند. بزرگترین ترس او، لو رفتن فعالیت‌های پنهانی‌اش نزد استاد منصور است، چرا که می‌داند استادش با وجود دانش زیاد، به شدت از درگیر شدن با امور ماورایی پرهیز می‌کند. فریدون همیشه یک کیسه کوچک چرمی به کمر دارد که در آن «گردِ فراموشی» و «سنگِ صبور» نگه می‌دارد تا در مواقع اضطراری از آن‌ها استفاده کند. لبخند او در سخت‌ترین شرایط، حتی زمانی که یک دیو خشمگین در مقابلش ایستاده، محو نمی‌شود و همین خوش‌بینی، بزرگترین سلاح او در دنیای پرمخاطره‌ی اصفهان است.

شفای هما, عطاری, دکان, حجره

عطاری «شفای هما» حجره‌ای قدیمی و دنج در یکی از فرعی‌های بازار بزرگ اصفهان است که دهانه‌اش رو به میدان نقش‌جهان باز می‌شود. بوی غلیظ و مست‌کننده‌ی آویشن، دارچین، گلاب و صمغ‌های ناشناخته از فرسنگ‌ها دورتر مشام را می‌نوازد. سردر دکان با کاشی‌های لاجوردی که نقش مرغ همای سعادت بر آن نقش بسته، تزئین شده است. داخل حجره، قفسه‌های چوبی از کف تا سقف کشیده شده‌اند و پر از شیشه‌های رنگارنگ، کوزه‌های سفالی و کیسه‌های کنفی هستند که هر کدام برچسبی به خط نستعلیق دارند. در میانه‌ی دکان، پیشخوانی چوبی و صیقل‌خورده قرار دارد که ترازوی برنجی استاد بر آن تکیه داده است. اما بخش اصلی و سری دکان، در پسِ یک پرده‌ی ضخیم مخملی قرار دارد که به بهانه‌ی «انبار داروهای خاص» از دید عموم پنهان شده است. در این بخش، فریدون میزی کوچک و هاونی برنجی دارد که شب‌ها زیر نور شمع‌های مومی، در آن نسخه‌های عجیب می‌پیچد. دیوار این قسمت پوشیده از نقشه‌های ستاره‌شناسی و گیاهان خشک‌شده‌ای است که در نور معمولی دیده نمی‌شوند. یک در پشتی کوچک و فرسوده در انتهای انبار وجود دارد که به کوچه‌ای بن‌بست و مه‌آلود باز می‌شود؛ این در مخصوص مشتریانی است که نمی‌خواهند در شلوغی بازار دیده شوند: جنیانی که با عباهای بلند خود را پوشانده‌اند یا پریانی که در کالبد گربه‌های سیاه ظاهر می‌شوند. کف دکان با قالیچه‌های کهنه‌ی نایین فرش شده که زیر آن‌ها، دوایر جادویی برای محافظت از حجره در برابر ارواح خبیثه ترسیم شده است. شفای هما تنها یک دکان نیست، بلکه پناهگاهی است برای کسانی که در دنیای مادی جایی ندارند و به دنبال مرهمی برای دردهای نادیدنی خود می‌گردند.

استاد منصور, استاد, منصور

استاد منصور، صاحب عطاری شفای هما، مردی است در دهه‌ی ششم زندگی با ریشی برفی و بلند که همیشه بوی عود می‌دهد. او یکی از معتبرترین عطاران اصفهان است و حتی پزشکان دربار برای تهیه مواد کمیاب به او مراجعه می‌کنند. منصور مردی جدی، کم‌حرف و به ظاهر سخت‌گیر است که کوچکترین اشتباه در وزن کردن داروها را برنمی‌تابد. او همیشه عبایی قهوه‌ای بر دوش دارد و تسبیحی از سنگ عقیق در دست می‌گرداند. اگرچه او وانمود می‌کند که از کارهای پنهانی فریدون بی‌خبر است، اما در واقع او خود زمانی یکی از بزرگترین «حکیمان سایه» بوده که پس از یک حادثه‌ی تلخ در جوانی، تصمیم گرفته از دنیای ماوراء فاصله بگیرد. او فریدون را به دقت زیر نظر دارد و گاهی به عمد، کتاب‌های قدیمی یا گیاهان خاصی را در دسترس او قرار می‌دهد تا استعداد جوان را شکوفا کند، بدون آنکه مستقیماً او را به خطر بیندازد. استاد منصور نماد قانون و احتیاط است؛ او معتقد است که دخالت بیش از حد در امور اجنه و پریان، بهای سنگینی دارد که یک انسان معمولی قادر به پرداخت آن نیست. او با مشتریان انسانی با احترام و دقت برخورد می‌کند، اما وقتی حس می‌کند موجودی غیرعادی در نزدیکی دکان است، اخم‌هایش در هم می‌رود و شروع به خواندن ورد‌هایی زیر لب برای حفاظت می‌کند. رابطه او با فریدون، رابطه‌ای پدرانه اما خشک است؛ او فریدون را مانند پسر نداشته‌اش دوست دارد و تمام سخت‌گیری‌هایش برای این است که فریدون به سرنوشت تلخ او دچار نشود. منصور گنجینه‌ای از دانش گیاه‌شناسی است و می‌داند کدام گیاه را باید در شب چهاردهم ماه چید و کدام را باید در زیر خاکستر گرم دفن کرد تا خاصیتش حفظ شود.

گیاه شناسی جادویی, داروها, نسخه ها, معجون

در دنیای فریدون، گیاهان تنها موجودات بیجان نیستند، بلکه دارای روح و اراده‌اند. گیاه‌شناسی جادویی علمی است که در آن عطار باید با روح گیاه ارتباط برقرار کند تا بتواند قدرت نهفته در آن را آزاد سازد. برخی گیاهان مانند «گلِ شب‌تابِ کوهستان» تنها زمانی چیده می‌شوند که فرد آوازی خاص را زمزمه کند، وگرنه بلافاصله خشک می‌شوند. فریدون در نسخه‌های خود از ترکیباتی استفاده می‌کند که در هیچ کتاب طب سنتی یافت نمی‌شود. برای مثال، «شربت ضدِ غیب‌شدن ناگهانی» ترکیبی است از عرق بهارنارنج، شیره‌ی ریشه‌ی درخت توت کهن‌سال و چند قطره از اشک یک موجود غمگین؛ این شربت برای جن‌هایی که کنترل قدرت غیب شدن خود را از دست داده‌اند، حیاتی است. «مرهم بالِ فرشته» که برای ترمیم زخم‌های موجودات پرنده ساخته می‌شود، شامل پودر مروارید غلطان، روغن کنجد سیاه و گردِ گل‌های همیشه بهار است که در سپیده‌دم چیده شده باشند. یکی دیگر از مواد عجیب، «گردِ استخوانِ دیوِ سفید» است که برای استحکام بخشیدن به اجسام فیزیکی در برابر حملات جادویی به کار می‌رود. فریدون همچنین از «عرقِ آرامشِ ارواح» برای تسکین بی‌قراری روح‌های سرگردان استفاده می‌کند که از اسطوخودوس و آب چشمه‌های مقدس تهیه می‌شود. تهیه این داروها نیازمند دقت میلی‌متری است؛ یک قطره اضافه از «زهرِ مارِ هفت‌رنگ» می‌تواند معجون شفابخش را به سمی مهلک تبدیل کند. فریدون هاون برنجی خود را به گونه‌ای می‌کوبد که ریتم آن با ضربان قلب بیمار هماهنگ شود، چرا که معتقد است لرزش صدا نیز بخشی از فرآیند درمان است. او همچنین از «بخورِ حافظه» برای کسانی استفاده می‌کند که خاطرات تلخشان مانع از زندگی عادی‌شان شده است، ترکیبی که بوی خاک باران‌خورده و نان تازه می‌دهد.

جدایی بزرگ, تاریخچه, عهدنامه, قدیم

«جدایی بزرگ» واقعه‌ای تاریخی و نیمه‌افسانه‌ای است که در حدود پانصد سال پیش از دوران صفوی رخ داد. پیش از آن، انسان‌ها و موجودات ماورایی (جن، پری، دیو) به صورت آشکار در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند. اما به دلیل زیاده‌خواهی برخی پادشاهان انسان و قدرت‌طلبی برخی قبایل اجنه، جنگی بزرگ درگرفت که زمین را به مرز نابودی کشاند. پس از سال‌ها خونریزی، حکیمان بزرگ از هر دو سو در مکانی که اکنون میدان نقش‌جهان اصفهان است گرد هم آمدند و «عهدنامه هفت‌طایفه» را امضا کردند. طبق این عهدنامه، مقرر شد که دنیای ماوراء از دیدگان اکثر انسان‌ها پنهان بماند و تنها کسانی که دارای «خلوص قلب» یا «دانش باستانی» هستند بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند. این عهدنامه باعث شد که اصفهان به عنوان «شهرِ میانه» شناخته شود؛ جایی که مرزها در آن نازک‌ترین حالت خود را دارند. شاهان صفوی، به ویژه شاه عباس، از این راز باخبر بودند و معماران خود را موظف کردند تا شهر را به گونه‌ای بسازند که این تعادل حفظ شود. فریدون در کتابخانه‌ی مخفی دکان، نسخه‌ای خطی از این عهدنامه را دیده است که با مرکب طلا بر روی پوست آهو نوشته شده. تاریخچه این دنیا پر است از داستان‌های همکاری و تقابل؛ از جن‌هایی که در ساختن پل‌های اصفهان به معماران کمک کردند تا پریانی که در زمان قحطی، بذر گیاهان مقاوم را به کشاورزان بخشیدند. فریدون می‌داند که هر دارویی که می‌سازد، در واقع تلاشی است برای حفظ این صلح شکننده که با خون و سوگند بنا شده است. او خود را وارث این تاریخ می‌بیند، کسی که باید زخم‌های ناشی از برخوردهای ناگزیر دو دنیا را التیام بخشد.

بی‌بی گل, پری, مشتری

بی‌بی گل یکی از مشتریان ثابت و وفادار فریدون است که در میان جامعه پریان اصفهان احترام زیادی دارد. او در ظاهر زنی سالخورده و مهربان با چادری گل‌دار و چشمانی به رنگ فیروزه است که همیشه بوی گل یاس می‌دهد، اما فریدون می‌داند که او بیش از سیصد سال سن دارد و در واقع یکی از شاهزادگان «پریانِ باغِ فین» است. بی‌بی گل معمولاً برای تهیه «سرمه‌ی روشنایی» یا «روغنِ پرواز» به عطاری می‌آید. او رابط میان فریدون و دنیای پریان است و اغلب اخبار مهم دنیای ماوراء را به گوش او می‌رساند. بی‌بی گل به فریدون علاقه‌ای مادرانه دارد و چندین بار او را از خطرات جدی نجات داده است. او معتقد است که فریدون همان «شفادهنده‌ی موعود» است که در پیشگویی‌های قدیمی پریان از او یاد شده است. وقتی بی‌بی گل وارد دکان می‌شود، تمام شیشه‌های دارو شروع به لرزشی ملایم می‌کنند و دمای حجره چند درجه خنک‌تر می‌شود. او همیشه با خود هدیه‌ای کوچک برای فریدون می‌آورد؛ یک پرِ سیمرغ، یک سنگ از کف رودخانه‌ی جیحون یا رازی درباره‌ی یک گیاه کمیاب. فریدون در حضور او احساس آرامش می‌کند و تنها کسی است که فریدون جرئت می‌کند تمام اسرارش را برای او فاش کند. بی‌بی گل به او هشدار داده است که «سایه‌های تاریک» در حال جنبش هستند و او باید بیش از پیش مراقب باشد. او نماد خرد و زیبایی در دنیای ماوراء است و حضورش در داستان، پیوندی است میان فانتزی محض و فرهنگ عامیانه‌ی ایرانی.

هاون برنجی, هاون, ابزار

هاون برنجی فریدون تنها یک ابزار کار ساده نیست، بلکه میراثی است که گفته می‌شود متعلق به «جاماسب حکیم» بوده است. این هاون از آلیاژی ناشناخته ساخته شده که در زیر نور آفتاب به رنگ طلایی می‌درخشد و در شب نوری متمایل به سبز از خود ساطع می‌کند. روی بدنه‌ی آن، نقوش برجسته‌ای از صورت‌های فلکی و نمادهای کیمیاگری حک شده است. ویژگی منحصر به فرد این هاون این است که صدای کوبیدن دسته در آن، بسته به نیتِ کوبنده تغییر می‌کند. وقتی فریدون برای درمان یک کودک دارو می‌سازد، صدای هاون مانند لالایی آرام‌بخش است، اما وقتی در حال تهیه دارویی برای دفع یک دیو است، صدایی شبیه به رعد و برق از آن برمی‌خیزد. این صدا برای گوش‌های عادی تنها یک تق‌تق ساده است، اما برای موجودات ماورایی، پیامی واضح ارسال می‌کند. هاون قدرت این را دارد که سموم نهفته در گیاهان را جذب کرده و تنها عصاره‌ی خالص و شفابخش را باقی بگذارد. فریدون معتقد است که هاون با او حرف می‌زند؛ گاهی دسته هاون در دستش سنگین می‌شود تا به او بفهماند که گیاه به اندازه کافی کوبیده شده است. اگر کسی با نیت بد دست به این هاون بزند، دسته هاون چنان داغ می‌شود که دستش را می‌سوزاند. این هاون قلب تپنده‌ی میز کار فریدون است و او هر شب پس از پایان کار، آن را با پارچه‌ای ابریشمی تمیز کرده و در جعبه‌ای مخفی قرار می‌دهد. بسیاری از جادوگران و عطاران طماع شهر آرزوی داشتن این هاون را دارند، اما هاون تنها به دست‌های فریدون وفادار است.

زبان سایه ها, ارتباط, ورد, کد

«زبان سایه‌ها» یا «زبانِ لک‌لک‌ها» روشی است که فریدون و مشتریان خاصش برای برقراری ارتباط در حضور افراد عادی استفاده می‌کنند. این زبان نه تنها شامل کلمات، بلکه شامل حرکات دست، نحوه چیدمان شیشه‌های دارو و حتی ریتم تنفس است. برای مثال، اگر فریدون شیشه عرق نعنا را در سمت راست ترازو قرار دهد، به معنای این است که «اوضاع امن است، حرف بزن». اگر با انگشت شست خود سه بار بر لبه پیشخوان بزند، یعنی «محتسب در نزدیکی است، سریع برو». کلمات در این زبان دارای معانی دوگانه هستند؛ مثلاً وقتی فریدون می‌گوید «بارانِ دیشب خاک را تازه کرد»، در واقع به مشتری می‌گوید که «طلسم محافظت شما با موفقیت تمدید شد». موجودات ماورایی نیز با تغییر رنگ چشم یا لرزش خفیف هوا پاسخ می‌دهند. یادگیری این زبان سال‌ها طول می‌کشد و فریدون آن را به تدریج از مشاهده رفتار مشتریان و راهنمایی‌های غیرمستقیم بی‌بی گل آموخته است. این زبان به فریدون اجازه می‌دهد تا حتی در شلوغ‌ترین ساعات بازار، بدون اینکه استاد منصور یا مشتریان فضول شک کنند، سخت‌ترین نسخه‌ها را با بیمارانش هماهنگ کند. زبان سایه‌ها همچنین دارای یک فرم نوشتاری است که با استفاده از لکه‌های آب یا روغن بر روی کاغذ کاهی ایجاد می‌شود و پس از چند دقیقه ناپدید می‌گردد. این سیستم ارتباطی، ستون فقرات شبکه مخفی فریدون در اصفهان است و امنیت او و مشتریانش را تضمین می‌کند.

پل خواجو, زاینده رود, پل

پل خواجو در دنیای فریدون تنها یک شاهکار معماری نیست، بلکه عظیم‌ترین «دروازه‌ی آبی» در تمام ایران است. دهانه‌های پل به گونه‌ای طراحی شده‌اند که جریان آب زاینده‌رود را به صورت فرکانس‌های خاصی درمی‌آورند که مرز میان دنیاها را سست می‌کند. در شب‌های جمعه، زمانی که ماه در وسط آسمان است، طبقه پایین پل خواجو به محلی برای تجمع «ارواحِ آب» و «پریان دریایی» تبدیل می‌شود که از طریق رودخانه به اصفهان سفر کرده‌اند. فریدون گاهی برای جمع‌آوری «خزه‌ی آبی جادویی» که تنها در زیر پایه‌های این پل رشد می‌کند، نیمه‌شب به آنجا می‌رود. او توصیف می‌کند که چگونه صدای آواز خواندن از زیر تاق‌های پل شنیده می‌شود، آوازی که اگر انسانی نادان آن را بشنود، برای همیشه عقلش را از دست می‌دهد. پل دارای اتاق‌های مخفی در بدنه خود است که شاه عباس برای خلوت کردن با فیلسوفان و گاهی مشاوران غیرانسانی‌اش از آن‌ها استفاده می‌کرده است. فریدون یک بار شاهد بوده که چگونه یک قایق کوچک، بدون پاروزن، از زیر یکی از دهانه‌ها وارد شد و در مه غلیظ ناپدید گشت. سنگ‌های پل خواجو با «سربِ جادویی» به هم متصل شده‌اند تا در برابر فرسایش ناشی از انرژی‌های ماورایی مقاومت کنند. برای فریدون، این پل نماد گذر است؛ گذر از دنیای مادی به دنیای اسرار. او معتقد است که اگر روزی زاینده‌رود خشک شود، دروازه‌های اصفهان پنهان نیز بسته خواهند شد و شهر روح خود را از دست خواهد داد.

آل غول, غول, نگهبان

«آل غول» موجودی عظیم‌الجثه و تنومند است که در خرابه‌های پشت بازار قیصریه زندگی می‌کند. بر خلاف نام ترسناکش، او یکی از آرام‌ترین و مهربان‌ترین موجوداتی است که فریدون می‌شناسد. آل غول پوستی به رنگ خاکستری و زبر مانند سنگ دارد و چشمانش مانند دو زغال گداخته در تاریکی می‌درخشند. وظیفه او در دنیای ماوراء، نگهبانی از «گذرگاه‌های زیرزمینی» بازار است تا موجودات شرور وارد حریم دکان‌ها نشوند. او به شدت به فریدون علاقه دارد، زیرا فریدون تنها کسی بود که سال‌ها پیش، زخم عمیق پای او را که ناشی از تله‌ی یک شکارچی دیو بود، با «مرهمِ سیاه» درمان کرد. آل غول معمولاً شب‌ها به پشت درِ دکان فریدون می‌آید و در عوضِ داروهای مسکن برای دردهای مفاصلش، اطلاعاتی درباره‌ی رفت‌وآمدهای مشکوک در بازار به فریدون می‌دهد. او به زبان غولی صحبت می‌کند که ترکیبی از صداهای بم و لرزان است، اما فریدون به خوبی منظورش را می‌فهمد. آل غول نماد این است که در دنیای فریدون، نباید از روی ظاهر قضاوت کرد. او عاشق بوی گلاب است و فریدون همیشه یک شیشه کوچک گلابِ اعلا برای او کنار می‌گذارد. حضور آل غول در نزدیکی عطاری، یک لایه حفاظتی نامرئی ایجاد کرده است که حتی دزدان معمولی بازار نیز جرئت نزدیک شدن به حجره استاد منصور را در شب ندارند.

محتسب عرفانی, پلیس, مامور

«محتسبان عرفانی» گروهی مخفی و ترسناک از ماموران دولتی هستند که وظیفه دارند هرگونه فعالیت ماورایی غیرمجاز را در اصفهان سرکوب کنند. آن‌ها تحت فرمان مستقیم «وزیرِ اعظم» عمل می‌کنند و لباس‌هایی تماماً سیاه با نقاب‌های نقره‌ای به تن دارند. این ماموران مجهز به «آینه‌های حقیقت‌بین» هستند که می‌تواند موجودات غیب‌شده را آشکار کند. محتسبان عرفانی معتقدند که هرگونه تعامل میان انسان و جن باید تحت نظارت شدید دولت باشد و هر عطاری که بدون مجوز به موجودات غیرانسانی دارو بفروشد، به جرم «افسودن بر فساد زمین» مجازات خواهد شد. فریدون همیشه از حضور آن‌ها هراس دارد. هرگاه صدای چکمه‌های سنگین آن‌ها در بازار می‌پیچد، فریدون به سرعت تمام نسخه‌های عجیبش را پنهان می‌کند. این ماموران نه تنها به دنبال برقراری نظم هستند، بلکه خود نیز به دنبال دستیابی به اسرار جادویی برای افزایش قدرت نظامی شاه هستند. آن‌ها دشمنان اصلی فریدون در دنیای مادی محسوب می‌شوند. تقابل میان فریدون (که به دنبال درمان و کمک است) و محتسبان (که به دنبال کنترل و سرکوب هستند)، یکی از تم‌های اصلی زندگی فریدون است. فریدون چندین بار با استفاده از «گردِ استتار» توانسته دکان را از دید آن‌ها پنهان کند، اما می‌داند که هر بار ریسک کار بالاتر می‌رود.

شربت ضد غیب شدن, شربت, دارو

«شربت ضدِ غیب‌شدن ناگهانی» یکی از شاهکارهای داروسازی فریدون است. بسیاری از جن‌های جوان یا ضعیف دچار بیماری‌ای می‌شوند که در آن، بدنشان به صورت غیرارادی شروع به محو شدن می‌کند، به طوری که حتی خودشان هم نمی‌توانند خود را ببینند. این وضعیت برای آن‌ها بسیار خطرناک است، زیرا ممکن است در دنیای مادی گیر بیفتند یا توسط موجودات شکارچی دیده شوند. فریدون این شربت را از ترکیب عصاره‌ی گیاه «مهرِ گیاه»، پودر سنگ یشم و آبِ انارِ ترش تهیه می‌کند. رنگ این شربت ارغوانی درخشان است و غلظتی شبیه به عسل دارد. طعم آن ابتدا بسیار گس و سپس شیرین می‌شود. وقتی یک موجود ماورایی این شربت را می‌نوشد، جریانی از انرژی در رگ‌هایش به راه می‌افتد که مولکول‌های بدنش را به هم پیوند می‌دهد و او را در دنیای فیزیکی تثبیت می‌کند. فریدون این شربت را در شیشه‌هایی با درپوش مومی نگه می‌دارد تا خاصیتش از بین نرود. او یک بار مجبور شد این شربت را به یک گربه سیاه بدهد که در واقع یک پریِ فراری بود و داشت ذره‌ذره ناپدید می‌شد. ساخت این شربت بسیار وقت‌گیر است و نیاز به هفت ساعت هم زدن مداوم در جهت حرکت عقربه‌های ساعت دارد. فریدون همیشه چند بطری از این شربت را در طبقه پایین انبار، پشت جعبه‌های زردچوبه پنهان کرده است.

شاه عباس, سایه شاه, سیاست

در اصفهان شایعه است که شاه عباس صفوی هر شب با لباس مبدل در بازار قدم می‌زند، اما فریدون رازی بزرگتر را می‌داند: شاه عباس یک «همزادِ سایه‌ای» دارد که شب‌ها به جای او در شهر می‌گردد تا با سران قبایل اجنه ملاقات کند. شاه برای حفظ شکوه امپراتوری‌اش، با موجودات ماورایی پیمان‌های سری بسته است. فریدون یک بار به طور اتفاقی در نیمه‌شب، شاهد ملاقات شاه با یک «دیوِ عالی‌رتبه» در نزدیکی عمارت هشت‌بهشت بود. شاه عباس به خوبی می‌داند که قدرت نظامی به تنهایی برای اداره ایران کافی نیست و به حمایت نیروهای نادیدنی نیاز دارد. او گاهی به طور غیرمستقیم، از طریق فرستادگانش، داروهای خاصی را از عطاری شفای هما سفارش می‌دهد. فریدون متوجه شده است که برخی از این داروها برای تقویت بینایی ماورایی شاه یا محافظت از او در برابر طلسم‌های دشمنان عثمانی است. این ارتباط پنهانی میان دربار و دنیای جادو، فریدون را در موقعیت خطرناکی قرار می‌دهد؛ او همزمان هم تحت حمایت غیرمستقیم شاه است و هم در معرض خطر حذف شدن به دلیل دانستن اسرار حکومتی. شاه عباس در این دنیا، شخصیتی خاکستری دارد که بین مصلحت سیاسی و وسوسه‌های جادویی در نوسان است.

مرهم بال فرشته, مرهم, درمان

«مرهمِ بالِ فرشته» گران‌بها‌ترین و لطیف‌ترین دارویی است که در پستوی دکان فریدون یافت می‌شود. این مرهم مخصوص موجودات بالدار مانند پریان، سیمرغ‌ها و حتی فرشتگانِ سقوط‌کرده است که بال‌هایشان در اثر برخورد با حصارهای جادویی یا تیرهای زهرآگین آسیب دیده است. بافت این مرهم مانند ابر است و بویی شبیه به بوی باران بر روی گل‌های محمدی دارد. فریدون برای ساخت آن، از «روغنِ گلِ سرخِ کاشان»، پودرِ بالِ پروانه‌های کوهستان کرکس و قطراتی از شبنمِ صبحگاهی که از روی برگ‌های درخت بید مجنون جمع‌آوری شده، استفاده می‌کند. خاصیت اعجاب‌انگیز این مرهم در این است که به محض تماس با زخم، بافت‌های آسیب‌دیده را بازسازی کرده و درخشش از دست رفته‌ی پرها را بازمی‌گرداند. فریدون باید این مرهم را با یک قلم‌موی ساخته شده از موی سمور بر روی زخم بمالد. او یک بار بالِ یک پریِ کوچک را که در لای درِ سنگیِ یک مقبره گیر کرده بود، با این مرهم در عرض چند دقیقه کاملاً شفا داد. این مرهم چنان قدرتمند است که حتی می‌تواند روحِ خسته‌ی موجودات پرنده را نیز التیام بخشد و به آن‌ها شوق دوباره برای پرواز بدهد. به دلیل مواد اولیه بسیار کمیاب، فریدون تنها مقدار کمی از آن را در یک قوطی نقره‌ای کوچک نگه می‌دارد.

قوانین کیمیاگری, اصول, اخلاق

کیمیاگری و داروسازی در دنیای فریدون بر پایه سه اصل لایتغیر بنا شده است: «تعادل»، «بها» و «رازداری». اصل تعادل می‌گوید که هیچ دارویی نباید بیش از آنچه شفا می‌دهد، تغییر ایجاد کند؛ به عبارتی، عطار نباید در کار خلقت دخالت اساسی کند. اصل بها به این معناست که هر درمان جادویی هزینه‌ای دارد، نه لزوماً پولی، بلکه گاهی هزینه‌ای از جنس خاطره، زمان یا احساس. فریدون همیشه به مشتریانش هشدار می‌دهد که استفاده از داروهای او ممکن است باعث شود آن‌ها یک خاطره‌ی خوش را فراموش کنند یا برای مدتی طعم غذاها را حس نکنند. اصل رازداری نیز مهم‌ترین قانون برای بقای عطاران است. فریدون سوگند یاد کرده که هرگز نام مشتریان ماورایی خود را فاش نکند و فرمول‌های سری استاد منصور را به کسی نیاموزد. این قوانین توسط «شورای عطارانِ غیب» تدوین شده‌اند و تخلف از آن‌ها مجازاتی سنگین، از جمله از دست دادن قدرت جادویی یا تبعید به بیابان‌های بی‌آب و علف، در پی دارد. فریدون با وجود روحیه بازیگوشش، به این اصول به شدت پایبند است، زیرا می‌داند که بدون این چارچوب اخلاقی، دانش او می‌تواند به جای شفا، باعث ویرانی شود. او در دفترچه‌ی کوچکش، تجربیات خود را درباره‌ی چگونگی حفظ این تعادل در شرایط سخت یادداشت می‌کند.

سرداب مخفی, انبار, زیرزمین

در زیر زمینِ عطاری شفای هما، سردابی وسیع و خنک قرار دارد که دسترسی به آن تنها از طریق یک دریچه‌ی مخفی زیر قالیچه‌ی اتاق پشتی امکان‌پذیر است. این سرداب، برخلاف دکانِ طبقه بالا که پر از هیاهو است، در سکوتی مطلق فرو رفته. دیوارهای سرداب از سنگ‌های سیاه ساخته شده‌اند که رطوبت را جذب نمی‌کنند. در اینجا، فریدون و استاد منصور داروهایی را نگه می‌دارند که نباید در معرض نور خورشید قرار گیرند. قفسه‌های این سرداب پر از «تخمِ اژدها» (که در واقع سنگ‌های معدنی خاصی هستند)، ریشه‌های گیاهان هزارساله و شیشه‌هایی حاوی «نورِ ماهِ منجمد» است. در انتهای سرداب، کتابخانه‌ای کوچک وجود دارد که شامل نسخه‌های خطی نایابی از ابن‌سینا، جابر بن حیان و کیمیاگران هندی است. فریدون شب‌ها مخفیانه به اینجا می‌آید تا درباره‌ی موجودات ناشناخته مطالعه کند. هوای سرداب همیشه بوی خاک نمناک و کاغذ کهنه می‌دهد. یک حوضچه‌ی کوچک آب در وسط سرداب قرار دارد که آب آن مستقیماً از یک قنات باستانی تامین می‌شود؛ فریدون از این آب برای شستن گیاهان حساس استفاده می‌کند. گفته می‌شود که در یکی از دیوارهای این سرداب، راهی مخفی به شبکه‌ی تونل‌های زیرزمینی اصفهان وجود دارد که تا کوه صفه ادامه می‌یابد. این سرداب پناهگاه نهایی فریدون است، جایی که او می‌تواند بدون ترس از دیده شدن، با خودِ واقعی‌اش و با کتاب‌هایش خلوت کند.